Wat U Moet Weten
Ziekte van Cushing
Informatie over de ziekte
De ziekte van Cushing, ofwel het syndroom van Cushing, wordt veroorzaakt door een onafgebroken teveel aan cortisol (een stresshormoon) dat door het schorsgedeelte van de bijnieren wordt aangemaakt.
​
De bijnieren zijn twee hormoonproducerende organen die zich naast de nieren in de buik bevinden. De afgifte van cortisol wordt geregeld door het hormoon ACTH, dat afkomstig is uit de hypofyse in de hersenen. Wanneer de hoeveelheid cortisol in het bloed te laag is, geeft de hypofyse met de afscheiding van ACTH het signaal aan de bijnieren om meer cortisol aan te maken.
​
Er zijn vijf vormen van het syndroom van Cushing (ook wel hypercortisolisme genoemd), die zowel bij honden als bij katten voorkomen:
​
-
Hypofyse-afhankelijke hypercortisolisme (in 85% van de gevallen):
De hypofyse geeft teveel ACTH af, waardoor de bijnieren worden gestimuleerd om overmatig cortisol aan te maken. -
Bijnier-afhankelijke hypercortisolisme (in 14% van de gevallen):
Een bijniertumor produceert extra cortisol. -
Iatrogene hypercortisolisme (zeldzaam):
Veroorzaakt door een overmatige en meestal langdurige behandeling met corticosteroïden (zoals prednisolon) of dexamethason (bij jeukklachten). -
Ectopische ACTH-secretie:
Bijvoorbeeld door een neuroendocriene tumor in de alvleesklier. -
Voedsel-afhankelijk hypercortisolisme.
​
De ziekte van Cushing is een veelvoorkomende hormonale aandoening bij honden van middelbare leeftijd en ouder. Bij katten komt de aandoening zelden voor.
Ziekteverschijnselen
De ziekte van Cushing heeft meestal een langzaam en geleidelijk begin, waardoor de ziekteverschijnselen in het begin vaak over het hoofd worden gezien.
​
De meest voorkomende ziekteverschijnselen bij de hond zijn:
-
Veel drinken en urineren
-
Verhoogde eetlust
-
Toename van de buikomvang
-
Haaruitval, gelijkmatig aan beide zijden van het lichaam
-
Dunne huid
-
Verminderde spiermassa (door spierafbraak)
-
Verminderd uithoudingsvermogen
-
Aangezichtsverlamming
-
Suikerziekte (in 10% van de gevallen)
-
Urineweginfecties (in 50% van de gevallen)
​
De meest voorkomende ziekteverschijnselen bij de kat lijken sterk op die van suikerziekte:
-
Veel drinken en urineren
-
Gewichtsverlies ondanks verhoogde eetlust
-
Haaruitval, gelijkmatig aan beide zijden van het lichaam
-
Huidinfecties (bijv. demodicosis)
-
Dunne, kwetsbare huid die gemakkelijk kan scheuren
-
Hangbuik
-
Sloomheid
​
Bij katten wordt in ongeveer 80% van de gevallen ook suikerziekte gezien. Eén van de meest voorkomende redenen om de ziekte van Cushing bij een kat te vermoeden, is als de kat een zeer moeilijk onder controle te krijgen suikerziekte heeft, ondanks het toedienen van hoge doses insuline.
Diagnose
Bloedonderzoek kan een eerste aanwijzing geven.
​
De diagnose kan bevestigd worden door urineonderzoek, waarbij de toegenomen uitscheiding van cortisol wordt gemeten. Omdat de hoeveelheid cortisol in de urine ook door stress kan stijgen, moet de urine 's ochtends, bij de eerste wandeling met de hond, door de eigenaar worden opgevangen.
​
Bij katten is de diagnose moeilijker te stellen vanwege hun stressgevoeligheid.
Behandeling
Wat zijn de behandelingsmogelijkheden?
De behandeling van het iatrogene type bestaat uit het langzaam afbouwen van de corticosteroïdentabletten. De tijd die nodig is voor het afbouwen hangt af van de dosering en de duur van de behandeling met corticosteroïden.
Medicatie
In sommige gevallen kan medicatie worden voorgeschreven om de productie van cortisol te verminderen.
​
Operaties
-
Hypofysetumor : Een operatie (hypofysectomie) kan nodig zijn als er sprake is van een hypofysetumor.
-
Bijniertumor : In geval van een bijniertumor kan een adrenalectomie (verwijdering van de tumor) nodig zijn.
​
Beide operaties zijn risicovol. Als een bijniertumor is gegroeid in het aangrenzende bloedvat, de vena cava, of als de tumor al is uitgezaaid, wordt een operatie niet meer aangeraden.
Bij katten kan geen hersenoperatie worden uitgevoerd. In geval van een hypofysetumor worden beide bijnieren verwijderd. Katten met de ziekte van Cushing zijn echter zeer kwetsbare chirurgische kandidaten, waardoor deze operatie bij de kat risicovoller is dan bij de hond.
Prognose
De ziekteverschijnselen worden over het algemeen geleidelijk erger.
De overlevingstijd is onder andere afhankelijk van:
-
Het type Cushing
-
De lokalisatie, grootte en het type tumor
-
De bijkomende ziekten
-
De leeftijd van het dier
-
De behandelmethode
​
Prognose per type:
-
Het hypofyse-afhankelijke type heeft een goede korte termijn prognose. De lange termijn prognose is echter minder gunstig, omdat huisdieren met de ziekte van Cushing vatbaarder zijn voor andere ziekten, zoals suikerziekte, urineweginfecties, nieraandoeningen, hoge bloeddruk en alvleesklierontsteking.
-
Het iatrogene type heeft een goede prognose.